Κατανόηση Ανδρικής Υπογονιμότητας

ΑΝΔΡΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

Η ανδρική γονιμότητα είναι μια περίπλοκη αλυσίδα βιολογικών διαδικασιών που ξεκινά από τα σήματα του εγκεφάλου και καταλήγει στην εκσπερμάτιση.

Ποια όργανα συμμετέχουν στην ανδρική γονιμότητα;

Η διαδικασία απαιτεί συντονισμό: ο εγκέφαλος ενορχηστρώνει, οι όρχεις και η επιδιδυμίδα εκτελούν, ο προστάτης και οι σπερματοδόχες κύστεις διαμορφώνουν το μικροπεριβάλλον και οι μύες της πυελικής χώρας βοηθούν στην έξοδο του σπέρματος. Κανένας μηχανισμός δεν αρκεί, όσο ισχυρός κι αν είναι, αν δεν υπάρχει ισορροπία στο σύστημα.

Πού και πώς παράγονται, ωριμάζουν και αποθηκεύονται τα σπερματοζωάρια;

Τα σπερματοζωάρια παράγονται στους όρχεις, μέσα σε λεπτά σωληνάρια που δουλεύουν ακατάπαυστα. Από εκεί κατευθύνονται στην επιδιδυμίδα (ένα σωληνάκι στην πίσω πλευρά του όρχεως), όπου αναπτύσσουν την ικανότητα κίνησης. Μπορούν να παραμείνουν εκεί για εβδομάδες, μέχρι να χρησιμοποιηθούν ή να απορροφηθούν από τον οργανισμό.

Από τι αποτελείται ένα σπερματοζωάριο και γιατί έχει αυτή τη μορφή;

Το σπερματοζωάριο αποτελείται από την κεφαλή, το ενδιάμεσο τμήμα και την ουρά. Το κεφάλι περιέχει το γενετικό υλικό και τα ένζυμα που το βοηθούν να διαπεράσει τα στρώματα του ωαρίου. Το ενδιάμεσο τμήμα παρέχει την ενέργεια και η ουρά το ωθεί προς τα εμπρός. Έτσι, είναι προορισμένο να γίνει ένας δυνατός κολυμβητής μέσα στο γυναικείο γεννητικό σύστημα.

Ποια είναι η συμβολή του προστάτη και των άλλων “επικουρικών” αδένων στο σπέρμα;

Ως κολυμβητές, τα σπερματοζωάρια εξαρτώνται από το περιβάλλον τους. Ο προστάτης, οι σπερματοδόχες κύστεις και οι άλλοι επικουρικοί αδένες παράγουν υποστηρικτικά υγρά που δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για την επιβίωση και την κίνησή τους. Όταν οι αδένες αυτοί δυσλειτουργούν, μπορεί να επηρεαστεί η φυσική ικανότητα γονιμοποίησης.

ΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΩ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ:

ΑΙΤΙΕΣ

Ανωμαλίες ήδη από την εμβρυϊκή ζωή, ορμονικές διαταραχές, λοιμώξεις, χρόνιες παθήσεις, φάρμακα, αλλά και στοιχεία του τρόπου ζωής (κάπνισμα, αρχόμενο μεταβολικό σύνδρομο, έκθεση σε θερμότητα, τοξίνες) μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγή, την ωρίμανση ή τη διαδρομή των σπερματοζωαρίων.

Πώς μπορούν οι κληρονομικοί και γενετικοί παράγοντες να επηρεάσουν την ανδρική γονιμότητα;

Η γονιμότητα εξαρτάται κομβικά από τα γονίδιά μας. Σύνδρομα όπως το Klinefelter, μικροελλείψεις στο Υ χρωμόσωμα ή μεταλλάξεις στο γονίδιο της κυστικής ίνωσης μπορεί να οδηγήσουν σε πολύ χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων ή αποφρακτική αζωοσπερμία. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται εξειδικευμένη συμβουλευτική.

Με ποιον τρόπο κακώσεις, θεραπείες καρκίνου ή χειρουργεία στην περιοχή μπορούν να μειώσουν τη γονιμότητα ενός άνδρα;

Πολλά ανεπιθύμητα συμβάντα μπορούν να μειώσουν τις «εφεδρείες» παραγωγής σπέρματος, όπως το τραύμα ή η συστροφή του όρχεως, ενώ οι θεραπείες καρκίνου επηρεάζουν άμεσα τα κύτταρα που παράγουν τα σπερματοζωάρια. Χειρουργεία όπως η μερική ορχεκτομή ή επεμβάσεις για κρυψορχία μειώνουν τον λειτουργικό όγκο του όρχεως και απειλούν τη γονιμότητα.

Ποιες συνήθειες και περιβαλλοντικοί παράγοντες της καθημερινότητας μπορεί να ρίχνουν σταδιακά την παραγωγή σπέρματος;

Αυξημένο βάρος, καθιστική ζωή, χημικές ουσίες, αναβολικά, κάπνισμα και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ συνδέονται με οξειδωτικό στρες, διαταραχές στη σπερματογένεση και ορμονική ανισορροπία. Η μεγαλύτερη ηλικία του άνδρα σχετίζεται επίσης με σταδιακή πτώση της ποιότητας του σπέρματος, γι’ αυτό ο τρόπος ζωής έχει σημασία.

Πώς οι λοιμώξεις του ουροποιητικού ή τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα μπορούν να αφήσουν «αποτύπωμα» στη γονιμότητα;

Λοιμώδη νοσήματα μπορούν να αφήσουν φλεγμονώδες «αποτύπωμα» στους όρχεις, την επιδιδυμίδα ή τον προστάτη, επηρεάζοντας τη λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων, αλλά και την ακεραιότητα του DNA τους. Δεν προκαλεί κάθε λοίμωξη μόνιμες αλλοιώσεις, αλλά επαναλαμβανόμενα ή παραμελημένα επεισόδια αυξάνουν τον κίνδυνο.

Υπάρχουν ορμονικές διαταραχές στους άνδρες που επηρεάζουν τη γονιμότητα;

Αν ο εγκέφαλος δεν στέλνει σωστά «σήματα» ή αν οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται σε αυτά, η σπερματογένεση διαταράσσεται. Διαταραχές όπως ο υπογοναδισμός, προβλήματα της υπόφυσης, σοβαρές διαταραχές του θυρεοειδούς ή αυξημένη προλακτίνη μπορούν να οδηγήσουν σε μειωμένο αριθμό ή ποιότητα σπερματοζωαρίων και χαμηλή τεστοστερόνη.

Ποιος είναι ο ρόλος της κιρσοκήλης στην ανδρική υπογονιμότητα;

Η κιρσοκήλη είναι διάταση φλεβών γύρω από τον όρχι που μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τη θερμοκρασία και να προκαλεί οξειδωτικό στρες στο ορχικό περιβάλλον, βλάπτοντας τη σπερματογένεση. Η κιρσοκήλη αποτελεί συμβάλλοντα παράγοντα και όχι απόλυτη ή οριστική αιτία ανδρικής υπογονιμότητας: πολλοί άνδρες με κιρσοκήλη παραμένουν γόνιμοι.

Πώς μπορούν οι συστηματικές νόσοι του οργανισμού να επηρεάσουν τη γονιμότητα;

Νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, οι χρόνιες νεφρικές ή ηπατικές παθήσεις και αυτοάνοσα νοσήματα μπορούν να διαταράσσουν τις ορμόνες, να αυξάνουν το οξειδωτικό στρες, να επηρεάζουν την κυκλοφορία ή και τη στυτική λειτουργία.

Τι σημαίνει όταν μιλάμε για «ιδιοπαθή» ανδρική υπογονιμότητα;

Σε κάποιους άνδρες, παρά τον πλήρη κλινικό, εργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο, δεν εντοπίζεται μια σαφής, ονομαστική αιτία υπογονιμότητας. Τότε μιλάμε για ιδιοπαθή υπογονιμότητα, που θεωρείται συχνά αποτέλεσμα πολλών μικρών παραγόντων μαζί (γενετικών, περιβαλλοντικών, τρόπου ζωής) και όχι ενός μόνο προβλήματος.

ΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΩ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ:

Μη μένετε με ερωτήματα – ας γίνει το πρώτο βήμα για τη λύση.